حوزه هنری | مریم شعبانی از ساخت یک درام زنانه در بستر تحولات امروز می‌گوید

مریم شعبانی، نویسنده و کارگردان این اثر نمایشی، به تشریح لایه‌های پنهان نمایش «برای هانا»، نمادشناسی شخصیت‌ها و چالش‌های نگارش چنین اثری در بستر جبهه مقاومت پرداخته است.

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، رسانه و هنر، آن‌گاه که دست در دست هم می‌گذارند، می‌توانند تاریخ را نه فقط روایت، بلکه بازآفرینی کنند؛ می‌توانند از دل رنج‌ها، چهره‌ای از امید بسازند و از میان ویرانی‌ها، تصویری از ایستادگی. نمایش «برای هانا» تلاشی است برای چنین بازآفرینی‌ای؛ روایتی نمایشی از پنج زن تاریخی و مبارز که هر یک از سرزمینی برخاسته‌اند اما در نقطه‌ای مشترک به هم می‌رسند: مقاومت زنانه.
در ادامه، مریم شعبانی، نویسنده و کارگردان این اثر نمایشی، به تشریح لایه‌های پنهان این نمایش، نمادشناسی شخصیت‌ها و چالش‌های نگارش چنین اثری در بستر جبهه مقاومت پرداخته است. 

«هانا»؛ نماد پیروزی مقاومت زنانه

شعبانی درباره مفهوم «هانا» در این نمایش می‌گوید: «هانا نماد پیروزی یک مقاومت زنانه است که به تمام زنان جهان مربوط می‌شود، نه فقط زنان فلسطینی. »
به گفته او، همان‌طور که شخصیت «هدیل» نماد مقاومت زنانه همه زنان بود، در این اثر نیز بهانه روایت زندگی یک زن فلسطینی، پرداختن به ترس‌ها، رنج‌ها، مشکلات و موانعی است که هر زن برای رسیدن به پیروزی و مقاومت با آن روبه‌رو می‌شود.
 او تأکید می‌کند:« هانا نماد پیروزی زنی است که در مسیر مقاومت قدم برمی‌دارد و بر این موانع غلبه می‌کند.»

 

پیوند فرهنگ‌ها با نخ مشترک «زنانگی»

این کارگردان درباره چالش کنار هم قرار دادن پنج قهرمان از ایران، عراق، لبنان و فلسطین در یک روایت واحد توضیح می‌دهد: «بخشی از تاریخی که قرار بوده روایت شود، دقیق و یکپارچه نوشته نشده و گاه به صورت بریده‌بریده در دسترس بوده است. به همین دلیل بخشی از کار از طریق تحقیقات کتابخانه‌ای و بخشی دیگر با تحقیقات میدانی پیش رفته است.»
او تأکید می‌کند:« با وجود این پراکندگی منابع، همه این زنان یک فصل مشترک داشته‌اند و آن «زنانگی» بوده است؛ زنانی با امکانات، محدودیت‌ها، علایق و نیازهای مشترک.همین وجوه مشترک باعث شده پراکندگی موضوع شکل نگیرد و روایت به انسجام برسد.»
او می‌افزاید: «ما در این مسیر با چالش جدی‌ای مواجه نبودیم، خصوصاً اینکه خانم‌های فلسطینی، لبنانی و عراقی که با ما همراه شدند، نکات آموزنده‌ای به بنده ارائه دادند و اطلاعات و اسناد ظریفی در اختیارم گذاشتند که واقعاً برای خودم هم خیلی شگفت‌انگیز بود. هر کدامشان یک داستان درام و هیجان‌انگیز داشتند که برای من بسیار شیرین بود.»
شعبانی توضیح می‌دهد:« این شخصیت‌ها به واسطه کاراکتری سورئال به نام «هدیل» در فضایی شبیه برزخ با یکدیگر ملاقات می‌کنند؛ فضایی که در آن بههم زنجیر و متصل می‌شوند و از طریق همین شخصیت نمادینِ مقاومت زنانه، در نهایت یک داستان یکپارچه شکل می‌گیرد.»

 

ضدقهرمان زن برای کامل شدن کشمکش

او درباره حضور «گلدا مایر» به عنوان تنها ضدقهرمان زن در کنار پنج بانوی مقاوم می‌گوید: «ساختار درام اقتضا می‌کند در برابر هر قهرمان، یک مانع جدی وجود داشته باشد. من چون دنبال زنان قهرمان و تأثیرگذار جبهه مقاومت بین‌الملل بودم، دوست داشتم ضدقهرمان هم یک زن باشد تا این مانع جدی هم چهره‌ای زنانه داشته باشد.»
به گفته شعبانی، گلدا مایر به عنوان نخست‌وزیر سابق اسرائیل نقش مهمی در آوارگی مردم فلسطین و تحولات سیاسی و اجتماعی غزه داشته و حضور او در نمایش، هم به معرفی ضدقهرمان‌ها کمک می‌کند و هم کشمکش دراماتیک اثر را پررنگ‌تر و جذاب‌تر می‌سازد تا مخاطب علاوه بر قهرمانان، با چهره مانع و مقابل آنان نیز آشنا شود.

 

اثری اجتماعی با نگاه بین‌المللی و موضوع روز

شعبانی با اشاره به اینکه آثار پیشین او نیز حول محور زن و با نگاه اجتماعی شکل گرفته‌اند، یادآور می‌شود که حتی در نمایش «فاطمه» نیز به زندگی اجتماعی حضرت زهرا(س) و کارکرد اجتماعی اثر توجه داشته است.
او می‌گوید:« «برای هانا» نیز یک نمایش اجتماعی است اما تفاوت مهم آن، وجه بین‌المللی و پرداختن مستقیم به مسائل روز دنیاست. این نمایش برای زنان تمام جهان نوشته شده و می‌تواند مخاطبی جهانی داشته باشد.»
وی تأکید می‌کند:« برخلاف آثار قبلی که بیشتر گذری به تاریخ گذشته داشته‌اند، این نمایش به موضوعات روزی پرداخته که با مسائل سیاسی جاری جهان تنیده شده‌اند؛ از جمله مسئله فلسطین، اسرائیل و جنگ‌هایی که امروز در جهان جریان دارد و در قالب مفهوم جبهه مقاومت بازتاب یافته است.»

 

پیام مشترک پنج زن «برای هانا» به دختران امروز

این نویسنده و کارگردان در جمع‌بندی پیام نمایش برای نسل جوان و دختران امروز می‌گوید: «من همیشه گفته‌ام و باز هم می‌گویم که معتقدم زن، قلب تپنده جهان است؛ قلبی که اگر سالم، رو به جلو و سرشار از امید بتپد، حالِ تمام جهان خوب خواهد شد.»
او تأکید می‌کند: «پیام جدی  اثر برای زنان این است که کم نیاورند، امیدوار بمانند و پیش بروند؛ چرا که این زنان هستند که می‌توانند جهان را تغییر دهند.»

 

منبع: صبا