سوگواری‌های مردمی فاطمیه در استان‌ها؛

از مجالس خانگی و دسته‌های عزاداری تا نمایش‌های میدانی، نمایشگاه‌های روایت تاریخی و همراهی نوجوانان با شهیدان گمنام؛ استان‌های مختلف کشور در ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، با برنامه‌هایی متنوع، رنگ و بوی فاطمی به شهرها و محله‌های خود بخشیده‌اند.

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، فاطمیه در هر شهر و محله، رسم و روایت خودش را دارد؛ جایی در خانه‌ای قدیمی، چراغ روضه‌ای پنجاه‌ساله روشن می‌ماند و جایی دیگر، خیابان‌ها به مسیر حرکت دسته‌های عزاداری تبدیل می‌شوند. در گوشه‌ای از شهر، هنرمندان با زبان نمایش از روزهای تلخ تاریخ اسلام می‌گویند و در مدرسه‌ای، دانش‌آموزان به استقبال پیکر شهیدی گمنام می‌روند. این روزها در نقاط مختلف کشور، سوگواری برای حضرت فاطمه زهرا(س) تنها به برگزاری مجالس عزاداری محدود نمانده و در قالب برنامه‌های مردمی، فرهنگی، هنری و تربیتی جریان پیدا کرده است.

در استان فارس، این حرکت گسترده با مشارکت هیئات مذهبی و تشکل‌های دینی شکل گرفته است. بر اساس برنامه‌ریزی‌های اعلام‌شده، بیش از ۲۵۰ برنامه شاخص در ۴۵ نقطه شهرستانی این استان تدارک دیده شده که به‌طور میانگین، سهم هر شهرستان حدود شش برنامه است. هیئات مذهبی، به‌ویژه هیئات بانوان، در کنار جلسات روضه خانگی، با برپایی مجالس عزاداری، دسته‌روی و محافل فرهنگی و تبیینی در این برنامه‌ها مشارکت دارند. محوریت خون‌خواهی امام شهید نیز در کنار ترویج فرهنگ فاطمی و بازخوانی سیره حضرت زهرا(س)، از موضوعات مورد توجه این برنامه‌هاست.

کوچه‌هایی که تاریخ را روایت می‌کنند
بخشی از برنامه‌های امسال، به بازآفرینی وقایع تاریخی و روایت مصائب حضرت زهرا(س) در قالب نمایشگاه و نمایش‌های آیینی اختصاص یافته است؛ تجربه‌ای که مخاطب را از شنیدن یک روایت صرف فراتر می‌برد و امکان مواجهه نزدیک‌تر با آن را فراهم می‌کند.

در بناب، نمایشگاه «کوچه‌های بنی‌هاشم» با بازآفرینی گوشه‌هایی از مصائب و مظلومیت حضرت فاطمه زهرا(س) برپا شده است. در مراسم افتتاح این نمایشگاه، نمایشواره زنده «بانوی بی‌نشان» نیز برای بازدیدکنندگان اجرا شد. این مجموعه به همت هیئت عاشقان امام حسین(ع) و حوزه علمیه حضرت ولی‌عصر(عج) در مسجد اسماعیل‌بیگ راه‌اندازی شده و تا ۲۲ آبان، هر روز از ساعت ۱۷ تا ۲۲ پذیرای علاقه‌مندان است.

در قم نیز سوگواره «کوچه‌های بنی‌هاشم» به همت هیئت محبین حضرت زینب(س) برپا شده است. در این سوگواره، بخش‌هایی از وقایع تاریخی منتهی به شهادت حضرت زهرا(س) در قالب نمایش به تصویر کشیده شده و برنامه تا شام شهادت میزبان عزاداران فاطمی خواهد بود.

اصفهان هم با دو اجرای نمایشی و نمایشگاهی، میزبان علاقه‌مندان به روایت‌های فاطمی است. نمایشگاه «کوچه‌های مادری» در محدوده پل بزرگمهر، روبه‌روی خیابان حمزه اصفهانی و جنب باغ گل‌ها افتتاح شده و در نوبت‌های صبح و بعدازظهر پذیرای بازدیدکنندگان است. از سوی دیگر، نمایش میدانی «محرمانه» در امامزاده زینبیه(س)، روایتی پژوهش‌محور و هنری از زندگی و شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) و روزهای پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) را پیش روی مخاطبان قرار داده است. این نمایش تا ۲۳ آبان، از ساعت ۱۸:۳۰ در دو سانس اجرا می‌شود.

در خراسان شمالی نیز نمایشگاه «یاس کبود» در مجتمع لاله بجنورد برپا شده است. این نمایشگاه علاوه بر معرفی ابعاد شخصیتی و سیره زندگی حضرت زهرا(س)، بخش‌هایی از دوران دفاع مقدس اول و دوم را نیز به نمایش گذاشته و تلاش کرده است پیوندی میان روایت فاطمی و فرهنگ ایثار و مقاومت برقرار کند. «یاس کبود» از ۱۰ تا ۲۴ آبان، هر روز از ساعت ۹ تا ۲۰ میزبان بازدیدکنندگان است.

از صحنه نمایش تا شعر و سرود
هنر نیز در این روزها به یکی از زبان‌های روایتگری فاطمی تبدیل شده است. در زنجان، گروه هنری سلسله‌الذهب با مشارکت حدود ۵۰ تا ۶۰ نفر از عوامل و هنرمندان، تئاتر آیینی «امانت آسمان» را آماده اجرا کرده است. این اثر با محوریت مظلومیت و سیره زندگی حضرت زهرا(س)، بخشی از معارف و حقایق تاریخ اسلام را در قالب نمایش بازخوانی می‌کند. اجرای این تئاتر از ۱۸ تا ۲۲ آبان در مصلای خاتم‌الانبیاء(ص) زنجان و در دو سانس ساعت ۱۸ و ۲۰ برگزار می‌شود.

 

در اردبیل نیز شعر، میزبان یک محفل ادبی با موضوع جایگاه و نقش بانوان فاطمی در حرکت تمدنی است. محفل شعر «گیزلین مزار» با عنوان «پیشرانی تمدنی بانوان فاطمی در آیینه شعر گیزلین مزار» به همت امور بانوان اداره‌کل تبلیغات اسلامی استان و با همکاری انجمن ادبی کلک خیال، پنجشنبه ۲۱ آبان در سالن جلسات این اداره‌کل برگزار می‌شود.

نوجوانان؛ از مدرسه تا مسیر عزاداری
حضور نوجوانان در برنامه‌های امسال، جلوه دیگری از سوگواری فاطمی در استان‌هاست؛ حضوری که گاهی در قالب یک کاروان عزاداری شکل می‌گیرد و گاهی با میزبانی از شهیدان گمنام، رنگ و بویی متفاوت پیدا می‌کند.

در زنجان، مدرسه علوم و معارف اسلامی صدرا میزبان پیکر مطهر یک شهید گمنام ۱۸ ساله بود. دانش‌آموزان این مدرسه در فضایی آمیخته با اشک و ارادت، با روایتگری از دوران دفاع مقدس، مداحی و توسل، به استقبال این شهید رفتند و یاد و راه او را گرامی داشتند.

در شهر آوج قزوین نیز نوجوانان با برپایی کاروان عزاداری، از مدارس شهید سلیمانی و فاطمیه به سمت مسجد علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) حرکت کردند. این پیاده‌روی، فرصتی برای حضور جمعی دانش‌آموزان در سوگواری حضرت زهرا(س) و تجدید عهد با آرمان‌های شهدا و مسیر حق بود.

وقتی عزاداری، قرار هر ساله یک خانه می‌شود
در کنار برنامه‌های گسترده شهری و استانی، بعضی از روایت‌های فاطمی در سکوت و صمیمیت خانه‌ها شکل می‌گیرند؛ مجالسی که نه به مناسبت یک سال و دو سال، بلکه بخشی از زندگی خانواده‌ها شده‌اند.

در بم، خانه‌ای میان نخلستان‌ها پنج دهه است که در روزهای فاطمیه، میزبان عزاداران حضرت زهرا(س) می‌شود. روضه‌ای که از ۵۰ سال پیش در این خانه برپا بوده و حتی روزهای سخت جنگ نیز نتوانسته آن را تعطیل کند. صاحب‌خانه، برگزاری این مجلس و توسل به حضرت مادر را با برکت زندگی، رونق خانه و محصول نخلستانش پیوند می‌دهد. برای او، روشن ماندن چراغ روضه در کنار برداشت هر ساله خرما، دو جلوه از برکتی است که در زندگی‌اش جاری می‌بیند.

این مجلس خانگی، نمونه‌ای از سنتی است که در آن، ارادت به حضرت زهرا(س) از یک مناسبت تقویمی فراتر رفته و به قراری ماندگار میان اعضای یک خانواده و عزاداران تبدیل شده است.

شهیدان گمنام؛ همراه کاروان‌های فاطمی
در بوشهر، کاروان «لاله‌های مادری» با حضور دو شهید گمنام، هم‌زمان با ایام فاطمیه راهی اجتماعات مردمی شده است. این کاروان قرار است طی ۱۳ شب در ۱۰ شهرستان استان حضور پیدا کند و در جریان این برنامه‌ها، پیکر مطهر شهیدان گمنام میهمان مراسم عزاداری مردم باشد. حضور این کاروان در تجمع مردمی میدان امام خمینی(ره) شهر بوشهر نیز با استقبال حاضران همراه شد؛ حضوری که سوگواری مادر سادات را با یاد شهیدان پیوند می‌زند.

پیاده‌روی و اجتماع؛ قرار مردم در روز شهادت
در بندرعباس نیز برای روز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، پیاده‌روی بزرگ فاطمیان و اجتماع مردمی در منطقه پنجعلی تدارک دیده شده است. این مراسم با مشارکت هیئات مذهبی، مساجد، گروه‌های مردمی و دستگاه‌های اجرایی برگزار خواهد شد و قرار است جمعی از مردم این شهرستان در سوگ بانوی دو عالم گرد هم بیایند.
از برنامه‌های گسترده هیئات و تشکل‌های دینی در فارس تا نمایشگاه‌های تاریخی در بناب، قم، اصفهان و بجنورد؛ از محفل شعر اردبیل و اجرای تئاتر زنجان تا کاروان شهیدان گمنام در بوشهر و روضه پنجاه‌ساله بم، هرکدام بخشی از تصویر فاطمیه امسال در استان‌های کشور را شکل داده‌اند.
این روایت‌ها، با همه تفاوت‌هایشان، یک نقطه مشترک دارند: زنده نگه‌داشتن یاد و سیره حضرت فاطمه زهرا(س) در زندگی مردم؛ گاهی با برگزاری یک مجلس خانگی، گاهی با قدم‌های نوجوانانی که راهی مسجد می‌شوند و گاهی با هنری که تاریخ را دوباره پیش چشم مخاطب می‌آورد.