چاپ و نشر بینالملل | به قلم سمیرا مختاری بخوانید؛
روایت مکتوب شفای معجزهآسای قاری جوان قرآن
داود مرادیان از فراز و فرود تعامل ایران و آمریکا در «پرونده باز» میگوید:
یک قرن سیاست، اعتماد و سرخوردگی؛ آنچه غرب درباره ایران میبیند
مستند «پرونده باز» روایت یکصد سال تعامل و مذاکرات پیچیده ایران و آمریکا است؛ مجموعهای که به همت مرکز هنری رسانهای نهضت و با مشارکت شبکه افق تولید شده و به زودی از شبکههای سیما پخش خواهد شد.
به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، مستند «پرونده باز» در ۵ قسمت، هر بار با تمرکز بر یک دوره تاریخی مشخص، روند مذاکرات و تعاملات سیاسی ایران با آمریکا را از دوره محمد مصدق تا رؤسای جمهور پس از انقلاب اسلامی بررسی میکند و تلاش دارد نشان دهد چگونه نگاه غربی، چه در دورههای رسمی استعمار و چه در زمان تعامل مدرن، همواره نگاهی استعماری و از بالا به پایین بوده است.
«پرونده باز» نه تنها تحولات سیاسی و دیپلماسی یک قرن اخیر را واکاوی میکند، بلکه با بازخوانی این تاریخ، مخاطب را با واقعیتهای تعامل ایران با بلوک غرب و شرق آشنا میسازد و زمینهای برای درک بهتر سیاست خارجی کشور و نقش ایران در عرصه جهانی فراهم میکند.
رونمایی از این مستند چهارشنبه ۲۹ بهمن با حضور شهاب اسفندیار، رئیس دانشگاه صداوسیما، محمدحسین کشکولی، مدیر شبکه افق، محسن یزدی، تهیهکننده و جمعی از دانشجویان دانشگاه برگزار شد. این مراسم، علاوه بر معرفی رسمی «پرونده باز»، فرصتی بود تا دستاندرکاران و علاقهمندان با روند تولید و رویکرد محتوایی مجموعه آشنا شوند.
جرقه یک ایده از دل مذاکرات
مرادیان درباره شکلگیری ایده اولیه این مستند میگوید:« ایده ساخت «پرونده باز» نخستینبار از سوی محسن یزدی، تهیهکننده سینما و تلویزیون، مطرح شد. او پیشنهاد داد اثری درباره مذاکرات ساخته شود و من گفتم تحقق چنین کاری به رویکرد و زاویه نگاه ما بستگی دارد. در آن مقطع، مشغول پژوهش درباره مذاکرات میان تیمورتاش و رابرت کلایو بر سر موضوع جزایر بودم و تسلط نسبی بر آن پرونده داشتم. پیش از این نیز در پروژهای درباره برجام با یکدیگر همکاری کرده و مستندی با عنوان «غائله کوی» تولید کرده بودیم.»
او تأکید میکند:« جرقه اولیه کار از سوی یزدی زده شد و در ادامه، با تعامل مشترک، به سناریوی اولیه رسیدیم و تصمیم گرفتیم مجموعه را در پنج قسمت تولید کنیم»
چرا «صد سال تعامل ایران و آمریکا»؟
کارگردان «پرونده باز» درباره انتخاب بازه زمانی صد ساله توضیح میدهد: «انتخاب این بازه زمانی به این دلیل بود که سراغ پرچمدار غرب، یعنی ایالات متحده رفتیم. ما میتوانستیم روایت را از انگلستان یا حتی از ایالت روم آغاز کنیم، اما تصمیم گرفتیم به صورت انحصاری بر تعامل ایران با آمریکا تمرکز کنیم.»
او میگوید:« هدف این بود که بررسی شود ایران در جنس مذاکرات خود با آمریکا چگونه پیش رفته و این تعاملات تا امروز چه دستاوردها و چه نتایجی به همراه داشته است؛ به همین علت این بازه زمانی انتخاب شد.»
روایت هر مقطع تاریخی با یک شخصیت محوری
مرادیان درباره ساختار روایی مجموعه و تفکیک دورههای تاریخی بیان میکند: «هر بازه زمانی داستان متعلق به خود را دارد. اگر قرار بود همه این مقاطع را در یک قسمت فشرده کنیم، کار به یک روایت شبیه ویکیپدیا تبدیل میشد؛ روایتی که هم قابل انکار است و هم برای مخاطب جذابیت چندانی ندارد. از سوی دیگر، اگر میخواستیم بیش از حد مفصل و گسترده کار کنیم، مخاطب خسته میشد.»
به گفته او، به همین دلیل تصمیم گرفته شد هر مقطع تاریخی حول یک شخصیت محوری شکل بگیرد؛ یا نخستوزیر وقت یا رئیسجمهور وقت بهعنوان کاراکتر مرکزی و تصمیمگیر اصلی معرفی شود؛ فردی که مسئولیت مذاکرات با او بوده است.
مرادیان تأکید میکند:« این شیوه باعث ایجاد حسآمیزی و نوعی همذاتپنداری در مخاطب میشود و در عین حال اطلاعات ارائهشده نیز قابلتحملتر و منسجمتر خواهد بود.»
شش ماه نگارش و چالش گلچین منابع
مرادیان درباره فرآیند تحقیق و نگارش مجموعه میگوید: «در جمعآوری اطلاعات با مشکل خاصی روبهرو نبودیم، چرا که پیشتر درباره برجام، دوران رضاخان و دوره پهلوی بهطور مفصل کار کرده بودیم و با کمبود منابع مواجه نبودیم.»
او تصریح میکند :«نگارش سناریو زمانبر بود و حدود شش ماه طول کشید تا پنج قسمت مجموعه نوشته شود و با رفتوبرگشتهای متعدد به متن اولیه برسند. چالش اصلی نه فقدان منابع، بلکه تجمیع و گلچینکردن آنها بوده است.»
کارگردان «پرونده باز» در بیان مهمترین نکته این بازخوانی تاریخی میگوید: «اگر حتی به پیش از این صد سال بازگردیم، از زمان ورود برادران شرلی به دربار صفویه تا امروز، آنچه اهمیت دارد، نگاه انسان غربی است؛ نگاهی که او آن را نگاهی استعماری و از بالا به پایین توصیف میکند؛ حتی در دورهای که هنوز استعمار رسمی شکل نگرفته بود.
مرادیان معتقد است مطالعه مقاطع مختلف تاریخی با چنین نگاهی، تصویر روشنتری از ماهیت تعامل ایران با آمریکا ارائه میدهد و باعث میشود تکلیف ایران با بلوک غرب و شرق مشخص شود و درک صحیحی از نحوه تعامل با آمریکا، روسیه و چین به دست آید.
منبع: صبا
2026-02-21
تعداد بازدید: 79
