تحلیلی بر شخصیت تمدنی زن مسلمان ایرانی

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، به همت کارگروه معارف قرآن حوزه علمیه ریحانة الرسول سلام الله علیها و مقر دختران انقلاب دارالقرآن الکریم شهر شلمزار، سلسله جلسات مجازی «کوثر نور» با موضوع معارف قرآن و محوریت آیات ناظر به مسائل بانوان هر شب پخش می‌شود. در این جلسات حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی طاهری، عضو هیئت علمی دانشگاه شهرکرد و مدرس حوزه علمیه چهارمحال و بختیاری به بیان مباحث معطوف بر مسائل بانوان با استناد به دیدگاه قرآن می‌پردازد. نشست اول از سلسله جلسات مجازی «کوثر نور» از نظر خوانندگان گرامی می‌گذرد:

ماه مبارک رمضان فرصت خوبی برای بهره‌مندی از برکات قرآن کریم است و به همین مناسبت بنا داریم برخی آیات مبارکات ناظر به مسائل بانوان را به صورت موضوعی بحث و بررسی کنیم. 

در ابتدا و پیش از ورود به مسئله چند مقدمه لازم است، نخست آنکه ما در جامعه ایران اسلامی زندگی می‌کنیم و تفکر پایه‌ای و قرآنی این جامعه زن را در قامت شخصیت اول تمدنی مورد توجه قرار می‌دهد. 

مقام معظم رهبری در خصوص جایگاه زن قائلند که زن مسلمان ایرانی در این عصر معلم ثانی زنان عالم باید باشد. با این نوع تفکر قرآن کریم فرمود: «وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ آمَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَوْنَ» (تحریم/۱۱) یعنی خدا برای اهل ایمان نه فقط برای زنان بلکه برای همه مردان و زنان، همسر فرعون را شاهد مثال می‌آورد که موفق شد در بدترین شرایط زندگی، زیست معنوی داشته باشد و به رشد و کمال برسد. لذا خدا در قرآن این زن را الگوی بشریت قرار می‌دهد. 

بر همین مبنا، حضرت امام راحل (ره) زنان را به رهبری نهضت قبول داشتند و در چنین جامعه‌ای با چنین تفکر و بستری است که در بخش بانوان بعد از انقلاب اسلامی رشد در همه عرصه‌ها از علمی و دانشی تا سیاسی و اجتماعی رقم خورد. امروز مشاهده می‌کنیم که زن مسلمان ایرانی قابل مقایسه با بانوان جهان نیست با این حال می‌بینیم که مسئله‌ای مثل «زن زندگی آزادی» یا حمله به عفت و حیای بانوان نیز در همین جامعه شکل می‌گیرد. یعنی در جامعه‌ای که زنان بزرگ‌ترین ارزش را در ساحت گفتمانی دارند و قابل مقایسه با سایر زنان در عالم نیستند، مسئله زن، زندگی و آزادی اتفاق می‌افتد.

دنیا می‌داند که زن مسلمان ایرانی باید سروری کند، الگو و الگوساز باشد و عبرت نباشد اما دقیقاً مسئله زن زندگی آزادی و هجمه علیه بانوان در همین جامعه اتفاق می‌افتد.

مقام معظم رهبری قائلند که جهاد با تلاش و سعی متفاوت است، انسان زمانی که یک کار فرهنگی انجام می‌دهد طبیعتاً مأجور است اما اگر در این کار مجاهدت به خرج دهد، اجرش قابل تصور نخواهد بود. یکی از سنگرهای جدی که در سال‌های اخیر که در جامعه نمونه و برتر در عصر حاضر مطرح است، مسئله بانوان است که بسیار مهم بوده و موضوعیت دارد که به آن پرداخته شود.

چند سوره در قرآن کریم در مورد مسائل بانوان است و یک سوره کامل به نام بانوان یعنی سوره نساء داریم که چهارمین سوره مبارکه قرآن است. بیش از ۲۰۰ آیه از آیات قرآن کریم مسائلی در مورد بانوان مطرح می‌کنند که خوانش و تفکر و اندیشه در این آیات قرآنی ضرورت دارد. 

با گذر از مقدماتی که عرض شد، موضوع گفتگوی ما خلقت زن است با این توضیح که مستحضرید در بعضی از نگاه‌ها و تعبیرها تصور این است که خلقت زن یک خلقت تبعی است یعنی خلقت مرد اصالت داشته و بعد زن، به تبع مرد و به عنوان یک موجود ثانوی و دست دوم خلق شده است. این تلقی و تصور نسبت به خلقت زن یک تفکر وارداتی بوده و مطابق با اندیشه اسلامی و آیات مبارکات قرآن نیست. 

اگر به آیات مبارکات قرآن مراجعه کنیم اولین آیه از سوره مبارکه نساء می‌فرماید: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا» این آیه مبارکه به علاوه آیه شبیه به آن در سوره مبارکه اعراف آیه ۱۸۹ که فرمود «هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا» و نیز آیه ششم از سوره زمر «خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا»، همگی به نفس واحده انسان تصریح دارند. 

مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر مبارک و شریف المیزان نفس واحده را گوهر و حقیقت واحد انسانی تلقی کردند و فرمودند که نفس واحده منظور حضرت آدم نیست و حقیقت این دو گوهر حقیقی چه مرد و چه زن، انسان بودن آنها است لذا تفاوتی به لحاظ خلقت بین این دو وجود ندارد.