مدرسه‌ کنشگران فرهنگی و اجتماعی آینده

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، آبان ماه سال 1401 بود که بخشی از فعالیت‌های نوجوانانه سازمان تبلیغات اسلامی ذیل بنیاد ملی نوجوان تجمیع شد. مهم‌ترین بخش این مجموعه مدارس صدرا بودند که از سال 1381 ایجاد شدند و راهبری و مدیریت کلی آنها را حجت‌الاسلام محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی از همان اوایل ورود به سازمان، به حجت‌الاسلام میرحامد تقدیری سپرد. حجت‌الاسلام تقدیری متولد 1366 در قم، با وجود داشتن مدرک دکترا و تحصیلات حوزوی، از ابتدای فعالیت کاری ترجیح داده عمده فعالیت خود را در عرصه تعلیم و تربیت پیش ببرد و بیشترین سوابقش را در عرصه آموزش کودکان و نوجوانان پی بگیرد. از همین رو با ایجاد بنیاد ملی نوجوان، ریاست به حجت‌الاسلام تقدیری سپرده شد. 

در همین حال تابستان ۱۴۰۲ با حکم رئیس جمهور، مسئولیت ستاد ملی «روایت پیشرفت» را برعهده گرفت. ستادی که قرار است در عرصه‌های مختلف از پیشرفت‌های ریز و درشت کشور بگوید و در روزهایی که همه دنیا ذره‌بین بدبینی به دست گرفته‌اند تا بگویند «ببینید جمهوری اسلامی همه چیز ایران را خراب کرده!» در آن ستاد از کارهایی بگویند که اتفاقا جمهوری اسلامی ایران، آنها را آغاز کرده، به سرانجام رسیده و نتیجه آن را هم دیده است. در این ستاد قرار است از همه ظرفیت‌های روایتی استفاده شود که یکی از مهم‌ترین آنها نسل جوان و نوجوان به ویژه دانش‌آموزان هستند. نسلی که باید خودشان از نزدیک این پیشرفت‌ها را ببینند، بشنوند و برای هم‌نسل‌های خودشان از آنها تعریف کنند. با حجت‌الاسلام میرحامد تقدیری همراه شدیم تا درباره بنیاد نوجوان بیشتر بدانیم.

*شما به عنوان یک چهره فرهنگی چه تعریفی از بنیاد نوجوان دارید؟
بنیاد نوجوان از نگاه من یک دولت است، دولتی که مسئله انقلاب اسلامی را به میدان آورده تا با نوجوانان آنها را حل کند. نوجوانان با مسئله‌های مختلف آشنا می‌شوند و برای حل آن اقدام می‌کنند. بنیاد ملی نوجوان از نگاه من سازمان تبلیغات و صدا و سیما است که تلاش می‌کند نوجوانان رسانه و فرهنگ را خوب بشناسند و گام موثری در جهاد تبیین و جنگ روایت ها بردارند. از نگاه من بنیاد ملی نوجوان؛ مدرسه‌ کنشگران فرهنگی و اجتماعی آینده است. بنیاد ملی نوجوان، نه‌فقط یک نهاد آموزشی، بلکه یک جریان تربیتی، هویتی و کنشگر در عرصه فرهنگ و اجتماع است که مأموریت دارد نوجوانانی آگاه، مسئولیت‌پذیر و اثرگذار را برای آینده ایران اسلامی پرورش دهد. این بنیاد، همچون مدرسه‌ای برای نسل جدید انقلاب، تلاش می‌کند تا نوجوانان را نه‌فقط مخاطب، بلکه بازیگر اصلی تحولات فرهنگی و اجتماعی کند. بنیاد ملی نوجوان به دنبال تربیت روایتگران، رسانه‌سازان، کنشگران اجتماعی و مدیران آینده‌ای است که بتوانند در میدان جهاد تبیین و جنگ روایت‌ها نقش‌آفرینی کنند.

اگر فرهنگ، جهاد عصر ماست، بنیاد ملی نوجوان میدان‌دار این جبهه است؛  اگر جنگ روایت‌ها سرنوشت ملت‌ها را می‌سازد، این بنیاد، جوانانی را پرورش می‌دهد که روایتگر پیشرفت، هویت و حقیقت باشند  و اگر آینده این کشور به جوانانی باهوش، متعهد و دغدغه‌مند نیاز دارد، بنیاد ملی نوجوان کارخانه‌ی انسان‌سازی برای چنین آینده‌ای است.  پس اگر نوجوانی می‌خواهد «نقش‌آفرین» باشد و آینده را به جای تماشا، بسازد، بنیاد ملی نوجوان سنگری برای این حرکت است.

*از میان برنامه‌های متنوعی که بنیاد نوجوان داشته کدام برنامه به زعم شما از همه چشمگیرتر و خاص‌تر بوده است؟ 
هر کدام از بخش های بنیاد ملی نوجوان تاکنون اثر خود را داشته است و توانسته مورد توجه مخاطبین واقع شود. به عنوان مثال یکی از این موارد مدارس صدرا است . مدارس صدرا در 200 شعبه، حدود 19 هزار دانش‌آموز است که به صورت دولتی اداره می‌شود و بزرگترین مجموعه مدارس دولتی بعد از وزارت آموزش و پرورش است. این مدارس تلاش نموده گام موثری در رشد عدالت آموزشی و تربیتی بردارد و به جهت بهره‌مندی از منابع انسانی آموزش و پرورش، ظرفیت بیشتری برای الگو سازی نسبت به دیگر مدارس دارد. اتخاد یک رویه واحد که در سایه ثبات مدیریتی این شبکه مدارس در مقابل تغییرات بسیار مدیران آموزش و پرورش صورت می گیرد، موجب شده است این مدارس مورد توجه واقع شود. 
همچنین معاونت دختران این مجموعه با ایجاد جبهه «دختران حاج قاسم»یکی از برنامه‌های برجسته بنیاد ملی نوجوان را رقم زده است. جبهه دختران حاج قاسم با هدف تربیت و توانمندسازی دختران نوجوان در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی و تربیتی طراحی شده است. این برنامه با الهام از شخصیت و سیره شهید حاج قاسم سلیمانی، سعی در پرورش نسلی از دختران دارد که با روحیه‌ای انقلابی و جهادی علاوه بر فعالیت در خانه و خانواده و تشکیل خانواده و تربیت نسل آینده در عرصه‌های مختلف جامعه نقش‌آفرینی داشته و فرمانده میدان‌های سخت باشند. یکی دیگر از فعالیت‌های چشمگیر بنیاد ملی نوجوان، برنامه «جهاد تبیین در قالب روایت پیشرفت» است. این برنامه به دلیل تأکید بر نقش‌آفرینی فعال نوجوانان در جنگ روایت‌ها و تربیت آن‌ها به‌عنوان روایتگران پیشرفت ایران اسلامی، اهمیت ویژه‌ای دارد.

*خود شما برای کارنامه بنیاد ملی نوجوان چه نمره‌ای به آن می‌دهید؟ 
ارزیابی کارنامه بنیاد ملی نوجوان به عوامل مختلفی بستگی دارد، ازجمله اهداف، دامنه فعالیت‌ها، میزان اثرگذاری و بازخورد جامعه هدف.  بر این اساس، می‌توان بر اساس چند معیار کلیدی به آن نمره داد.
۱. گستردگی فعالیت‌ها و تنوع برنامه‌ها (نمره: 7 از ۱۰)
این بنیاد تلاش نموده طیف وسیعی از برنامه‌های فرهنگی، اجتماعی و تربیتی را برای نوجوانان طراحی کند، از «دختران حاج قاسم» گرفته تا « دختران اثرگذار و پسران نوآوین و جهاد تبیین و روایت پیشرفت»همچنین  ورود خوبی هم به مدارس داشته و تلاش نموده تعامل با تشکل‌های دانش‌آموزی و ایجاد شبکه‌های کنشگری داشته باشد که از نقاط قوت این بنیاد است. اما در موضوعات متعدد دیگری که مورد توجه نوجوانان است مانند بازی های رایانه ای ، فعالیت های هنری و رسانه ای ، فعالیت های بین المللی و .. کمتر ورود داشته است . همچنین به جهت عدم ساختار و زیر ساخت مناسب خیلی شناخته شده نیست و کمتر نوجوانی از فعالیت های آن اطلاع دارد. 
۲. تأثیرگذاری و جذب نوجوانان (نمره: ۶.۵ از ۱۰)
تاکنون مخاطبان این بنیاد بیشتر نوجوانانی بودند که قبلاً در فضای مذهبی و انقلابی فعال بوده‌اند و هنوز نتوانسته به‌طور گسترده قشر خاکستری یا نوجوانانی با علایق متنوع‌تر را جذب کند. همچنین برنامه‌های آن تعداد مدارس محدودی را پوشش داده است که نیازمند فراگیری بیشتر است.
۳. رویکرد نوآورانه و جذابیت برنامه‌ها (نمره: ۷ از ۱۰)
استفاده از روش‌های نوین و خلاقانه که با ویژگی‌های نوجوانان همراه است و قابلیت اجرا در بین نوجوانان را دارد و بهره‌مندی از محتوای نوآورانه از نقاط قوت بنیاد است. البته در برخی برنامه‌ها همچنان از قالب‌های سنتی آموزشی استفاده می‌شود که ممکن است برای نسل امروز کمتر جذاب باشد ، به عنوان مثال برگزاری کلاس‌های آموزشی در مدارس صدرا جذابیت‌های لازم را ندارد که می‌تواند با اردوهای علمی و روش‌های بازی محور جایگزین شود. 
۴. بهره‌گیری از ابزارهای رسانه‌ای و دیجیتال (نمره: ۶ از ۱۰)
درحالی‌که روایتگری و تولید محتوا مورد تأکید این مجموعه است و رسانه را به خوبی می‌شناسد و به آن توجه ویژه دارد اما هنوز نتوانسته تأثیر گسترده‌ای در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی داشته باشد. برای رقابت با جریان‌های رسانه‌ای مخالف، نیازمند سرمایه‌گذاری بیشتر در تولید محتوای حرفه‌ای و تأثیرگذار و ایجاد شبکه توزیع و انتشار گسترده است.
۵. میزان حمایت از نوجوانان و شبکه‌سازی (نمره: ۸ از ۱۰)
این بنیاد، نوجوانان را از طریق تشکل‌های نوجوانان، قرارگاه‌های فرهنگی و اردوهای آموزشی، به شبکه‌ای منسجم تبدیل کرده است. اما برای تداوم فعالیت نوجوانان در سنین بالاتر، نیاز به یک مسیر تکمیلی دارد. 
در نهایت می توان گفت که  بنیاد ملی نوجوان در مسیر درستی قرار دارد و توانسته یک هویت مستقل و اثرگذار برای نوجوانان علاقه‌مند به فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی ایجاد کند اما هنوز جای گسترش مخاطبان، گسترش فعالیت‌ها و عرصه‌ها و بهره‌مندی بیشتر از فعالیت‌های رسانه‌ای وجود دارد. 

*بنیاد نوجوان چه برنامه‌های تازه‌ای برای چشم‌انداز خود ترسیم کرده است؟
بنیاد ملی نوجوان در تلاش است بر گسترش دامنه مخاطبان خود بیفزاید. در این راستا در بخش‌هایی برنامه‌ریزی‌هایی داشته است.  
۱. گسترش «جهاد تبیین» به فضای بین‌المللی (روایتگری جهانی)
نظر به فرمایش مقام معظم رهبری بنیاد ملی نوجوان بر آن است با ایجاد برنامه‌ای برای آموزش نوجوانان در حوزه دیپلماسی عمومی و مهارت‌های بین‌المللی، به‌ویژه برای مقابله با تصویرسازی‌های منفی رسانه‌های خارجی درباره انقلاب اسلامی را دنبال نماید. شبکه‌سازی با نوجوانان سایر کشورهای اسلامی و محور مقاومت برای ترویج گفتمان انقلاب اسلامی و راه‌اندازی «قرارگاه بین‌المللی نوجوانان»برای تولید محتوا در سطح جهانی، به زبان‌های مختلف از دیگر برنامه های این بنیاد است.

۲. راه‌اندازی «مدرسه رسانه و فضای مجازی نوجوان»
این بنیاد در تلاش است با تأسیس یک مرکز ویژه برای آموزش سواد رسانه‌ای، تولید محتوا و مبارزه با جنگ شناختی و ایجاد بسترهای آموزشی برای تربیت نوجوانان به‌عنوان فعالان فضای مجازی و سازندگان محتوای حرفه‌ای با بهره‌مندی از ظرفیت‌های رسانه‌ای معاصر و هوش مصنوعی گامی موثر در جهاد تبیین و جنگ روایت‌ها بردارد.

3. اردوها، دوره‌ها و رویدادهای معرفتی، آموزشی و مهارتی نوجوانان «آینده‌سازان انقلاب»
رشد فکری و گفتمانی نوجوانان با توجه به گسترش شبهات و کاهش عمق معرفتی و دانشی ایشان بسیار مهم و ضروری است. بهره‌مندی از ظرفیت اردوها، دوره‌ها و رویدادهای معرفتی و آموزشی که علاوه بر رشد دانشی، بر مهارت نوجوانان بیفزاید بسیار ضروری است. نظر به تأکید مقام معظم رهبری به حجت‌الاسلام محمد قمی، ریاست سازمان تبلیغات اسلامی، مبنی بر توجه به تربیت نسل آینده انقلاب اسلامی، این برنامه‌ها برای بنیاد ملی نوجوان بسیار ضروری است. 

 4. شبکه‌سازی تشکل‌های نوجوانان و جهت دهی به ایشان (در راستای جذب مخاطبان خاکستری)
 ایجاد فرصت‌هایی برای مشارکت نوجوانان خارج از محیط‌های سنتی مثل مدرسه موجب می شود تأثیرگذاری این بنیاد گسترش یابد. تأسیس «اتحادیه ملی نوجوانان» که همه گروه‌های نوجوانان علاقه‌مند به فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی را به هم متصل کند.

5. ورود در عرصه بازی‌های رسانه‌ای و میدانی و اوقات فراغت
بازی‌های دیجیتال و بردگیم‌های فرهنگی-هویتی و ورود در عرصه اوقات فراغت نوجوانان یکی از نیازهایی است که بنیاد ملی نوجوان در تلاش است در آینده دنبال نماید.