محلات تهران؛ خط مقدم روایت جنگ

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، در روزهایی که فضای جنگ و بحران، زندگی شهری را تحت‌تأثیر قرار داده بود، محلات تهران به کانون‌هایی زنده از همدلی، ابتکار و کنشگری مردمی تبدیل شدند؛ جایی که روایت مقاومت نه در خطوط مقدم، بلکه در دل کوچه‌ها، مساجد و جمع‌های خودجوش شکل گرفت و اکنون در قالب مستندهایی از جنس زندگی واقعی بازخوانی شده است. بازنمایی فعالیت‌های مردمی در بستر جنگ، این‌بار از قاب دوربین و با تمرکز بر کنشگران محلی، به مستندهایی تبدیل شده که تصویر متفاوتی از نقش‌آفرینی اجتماعی در تهران را به نمایش می‌گذارد. محمدحسین طاهری، مدیر تبلیغ نوین و رسانه تبلیغات اسلامی زیست‌بوم فرهنگی تهران درباره فعالیت‌های رسانه‌ای این مجموعه می‌گوید که به صورت مشترک با مؤسسه فرهنگی امام روح‌الله،‌ به عنوان یکی از مجموعه‌های رسانه‌ای تهران انجام شده است.

تولید مستند «محله مقاومت» با محوریت کنشگران محلی

محمدحسین طاهری، مدیر تبلیغ نوین و رسانه تبلیغات اسلامی زیست‌بوم فرهنگی تهران با تشریح اقدامات رسانه‌ای در جنگ اخیر، به مهم‌ترین فعالیت‌های انجام‌شده در حوزه روایت‌گری جنگ و مقاومت در سطح محلات تهران پرداخته و می‌گوید: محوری‌ترین اقدام انجام‌شده در این دوره، تولید مجموعه مستندهایی در حوزه مقاومت بوده است. در حال حاضر، تاکنون مستندی با عنوان «محله مقاومت» در 15 قسمت تولید شده است.
او می‌افزاید: در این مجموعه تلاش کردیم برای روایت فعالیت‌های مردمی در فضای جنگ و ماه رمضان، به جای تمرکز صرف بر میدان یا عموم مردم، سراغ حلقه‌های میانی و کنشگران فرهنگی و اجتماعی محلات برویم؛ افرادی که در مساجد، هیئات، مؤسسات فرهنگی و گروه‌های مردمی فعال هستند و کارهایی را انجام می‌دهند. 
او ادامه می‌دهد: در این مسیر، مناطق مختلف تهران از شمال، جنوب تا شرق، غرب و مرکز شهر مورد بررسی قرار گرفت و روایت‌هایی از فعالیت این افراد تهیه شد که بخش قابل‌توجهی از آن نیز با عنوان «محله ما» از طریق شبکه‌های سراسری سیما از جمله شبکه یک، شبکه تماشا پخش شده است.

استفاده از ظرفیت اقشار مختلف در تولید محتوا

او می‌گوید: در فرآیند تولید این مستندها از ظرفیت اقشار مختلف و شبکه‌هایی بهره گرفتیم که شامل هیئتی‌ها، بانوان فعال، مبلغان، روحانیون مساجد و گروه‌های جهادی می‌شدند. این شبکه‌ها به عنوان بدنه اصلی فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی در محلات، نقش مهمی در شکل‌گیری روایت‌ها داشتند.

تمرکز کامل بر شهر تهران

طاهری اشاره می‌کند: از آنجایی که مأموریت ما در قالب اداره زیست‌بوم فرهنگی تهران تعریف شده، فعالیت‌های این مجموعه به صورت متمرکز در شهر تهران انجام شده و تولید روایت‌ها از شهرستان‌ها احتمالا بر عهده مجموعه‌های دیگری است که ما از آن بی‌اطلاع هستیم. 

راه‌اندازی تیم نوجوانان «راویتو»

او می‌گوید: یکی دیگر از اقدامات مهمی که در عرصه رسانه صورت گرفته، فعالیت تیم نوجوانان با عنوان «راویتو» بوده است. این تیم متشکل از شماری از نوجوانان شهر تهران است که پیش‌تر دوره‌های آموزشی تولید محتوا را گذرانده‌اند و در این دوره، به عنوان راویان محلات خود، اقدام به تولید محتوا در قالب عکس و ویدئو از فضای مختلف کرده‌اند که این‌بار به عنوان راویان جنگ فعالیت داشته‌اند. 

روایت بیش از 50 مجموعه در 15 محله

او درباره مجموعه‌هایی که در قالب این روایت‌ها ساخته شده، عنوان می‌کند: در مجموع بیش از 40 تا 50 مجموعه در قالب این مستندها روایت شده‌اند به‌طوری که در هر محله معمولا 2 تا 3 مجموعه حضور داشته‌اند. از میان بیش از 50 ارتباط و تماس اولیه‌ای که درباره محلات صورت گرفت، در نهایت حدود 15 محله برای تصویربرداری انتخاب شدند. به عنوان مثال، در محله ایران، تنها 3 تا 4 مجموعه و در محله تهرانپارس حدود 5 مجموعه را روایت کرده‌ایم. 

معرفی برخی محلات شاخص

طاهری با اشاره به مهم‌ترین محلاتی که روایت آنها به شکل مستند درآمده، می‌گوید: از جمله محلاتی که در این طرح مورد توجه قرار گرفتند می‌توان به محله‌های تهرانپارس، نظام‌آباد، نیاوران، مهرآباد جنوبی، محله ایران، میدان شهدا و تجریش اشاره کرد.

معیار انتخاب محلات، نوآوری و اثرگذاری بود

او درباره چگونگی انتخاب هر کدام از این محلات برای بیان روایت‌ها عنوان می‌کند: ما در اداره تهران، با شبکه‌ای از کنشگران مرتبط بودیم و دوستان ما در مجموعه روابط عمومی و دبیرخانه با سرشبکه‌هایی که وجود داشت، از مبلغان تا هیئتی‌ها گرفته، ارتباط برقرار کردند. برخی از آنها فعالیتی نداشتند و برخی نیز فعالیت ویژه داشتند اما سوژه‌ها تکراری بود. اما بعضی از محلات هم سوژه ابداعی داشتند و هم در گستره وسیع، محله را درگیر کرده بود. درواقع، بیش از 150 تماس گرفته شده که از بین آنها، 15 محله برای تصویربرداری انتخاب شد. 
او ادامه می‌دهد: درواقع، معیار انتخاب محلات، صرفا انجام فعالیت‌های معمول نبود؛ چرا که بسیاری از محلات در ماه رمضان اقدام به توزیع افطاری می‌کردند. ما محلاتی را انتخاب کردیم که دارای نوآوری بودند، سوژه خاصی برای فعالیت داشتند یا قصه متفاوتی در آن محله رخ داده بود، یا موقعیتی که در آن فعالیت می‌کردند، متفاوت بود یا گستره اثرگذاری بالا یا اتفاقات متفاوت بودند و از این‌رو، این تعداد محله برای تصویربرداری و روایت محله برگزیده شدند. 

نمونه‌هایی از فعالیت‌های شاخص محلات

او با اشاره به برخی از برترین و اثرگذارترین روایت‌هایی که در محلات تهران با آن روبرو شدند، می‌گوید: در محله نیاوران، امام جماعت مسجد از کسبه‌ای که در اوج شرایط سخت فعالیت خود را تعطیل نکرده بودند، با اهدای گل و لوح تقدیر کرد. یا نمونه دیگر در محله ایران بود که یک خانواده، منزل خود را به قرارگاهی تبدیل کرده بودند که روزانه حدود 6هزار لقمه غذا برای نیروهای خدماتی، امنیتی و بهداشتی تهیه می‌کردند. 
او همچنین ادامه می‌دهد: همچنین در تجریش هم یک موکب، بخشی از فضای یک مجتمع تجاری را به کارگاه نانوایی تبدیل کرده بود و برای مردم نان می‌پخت. یا در محله مهرآباد جنوبی، بعضی از خانم‌هایی که دراین محله فعالیت می‌کردند، جزء نخبه‌های حاضر در آنجا بودند و حتی در بین آنها پزشک و اقشار مختلف خانم‌ها بودند که دست در دست هم کمک می‌کردند و کار جهادی انجام می‌دادند. 

ویژگی‌های تولید مستند

طاهری درباره مشخصات مستندهای روایی که می‌سازند می‌گوید: مستندهایی که ما تهیه کردیم، راوی‌محور بوده و هر قسمت از این مستندها بین 4 تا 8 دقیقه زمان دارد و روایت‌ها با محوریت افراد محلی و از طریق مصاحبه با کنشگران همان محله انجام شده است. 

مردم، جلوتر از حاکمیت

او به نقش‌آفرینی مردم در جنگ رمضان اشاره کرده و بیان می‌کند: یکی از مهم‌ترین نکاتی که در جریان تولید این مستندها مشاهده کردیم، این بود که مردم بدون انتظار از حاکمیت، با تمام ظرفیت خود وارد میدان شدند. مردم حتی بدون وابستگی مالی، مجوزهای رسمی یا ساختارهای دولتی، توانستند نقش‌آفرینی مؤثری داشته باشند و در بسیاری موارد جلوتر از حاکمیت حرکت کردند.

نقش محوری و میدانی بانوان

مدیر تبلیغ نوین و رسانه تبلیغات اسلامی تهران به نقش مؤثر بانوان در جنگ اخیر تأکید کرده و می‌گوید: از دیگر نکات مهم، حضور گسترده و میدانی بانوان بود. برخلاف دفاع مقدس که نقش بانوان بیشتر پشتیبانی بود، در این دوره بانوان نقش محوری و میدانی داشتند.
او ادامه می‌دهد: بانوان در حوزه‌هایی مانند تهیه اقلام‌غذایی، مدیریت مواکب فرهنگی، برنامه‌ریزی اجتماعی و حتی برگزاری دوره‌های امدادی و نظامی برای آمادگی در شرایط بحران، نقش‌آفرینی گسترده‌ای داشتند.

مسجد؛ قرارگاه مرکزی محلات

او از فعالیت‌های رسانه‌ای پیرامون مسجد در هفته‌های اخیر گفت و تأکید کرد: در اغلب محلات، مسجد به عنوان محور و قرارگاه اصلی فعالیت‌ها عمل می‌کرد به‌گونه‌ای که هیئات، گروه‌های جهادی، فعالان فرهنگی و حتی کسبه، فعالیت‌های خود را حول محور مسجد سازماندهی می‌کردند و از ظرفیت‌های معنوی و مادی آن بهره می‌بردند. 
او همچنین تأکید کرد: تاکنون، بخش رسانه‌ای در مجموع 15 قسمت مستند تولید کرده است که در تمام آن‌ها، مسجد نقش محوری داشته و فعالیت‌های مردمی با تمرکز بر ساختار محله‌ای روایت شده است.