به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی ، حجت‌الاسلام والمسلمین تکیه‌ای، رئیس ستاد مرکزی اعتکاف کشور، در دیدار با ائمه جماعات زنجان، ضمن ابراز ارادت به این استان و اشاره به سابقه حضور و خدمت خود در زنجان از سال ۱۳۶۴، این استان را از مناطق ریشه‌دار، مذهبی، مکتبی و برخوردار از ظرفیت‌های ارزشمند دینی دانست و بر اهمیت نقش ائمه جمعه و مجموعه‌های فرهنگی در توسعه و تعمیق جریان اعتکاف تأکید کرد.

وی با اشاره به تجربه سالیان متمادی در عرصه اعتکاف اظهار کرد: اعتکاف تنها یک عبادت فردی و محدود به چند روز حضور در مسجد نیست، بلکه ظرفیتی گسترده برای تربیت معنوی انسان، تقویت ارتباط با خداوند، احیای نقش مسجد در زندگی اجتماعی و ایجاد پیوندهای پایدار میان مردم، به‌ویژه جوانان، به شمار می‌رود.

ضرورت توجه هم‌زمان به واجبات دینی و ظرفیت تربیتی اعتکاف

رئیس ستاد مرکزی اعتکاف کشور در بخشی از سخنان خود، به طرح یکی از دغدغه‌های قدیمی فعالان عرصه تبلیغ دینی درباره نسبت اعتکاف با واجبات الهی پرداخت و گفت: در سال‌های گذشته این پرسش مطرح بود که چرا با وجود اهمیت واجباتی همچون نماز، بخش قابل‌توجهی از توان مجموعه‌های فرهنگی به توسعه یک عبادت مستحبی مانند اعتکاف اختصاص پیدا می‌کند.

تکیه‌ای با اشاره به گفت‌وگوهای خود با حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی، از چهره‌های شناخته‌شده عرصه ترویج نماز، بیان کرد: آقای قرائتی در ابتدا معتقد بودند که باید ظرفیت‌های تبلیغی و اجرایی کشور بیش از هر چیز به ترویج واجبات الهی، به‌ویژه نماز، اختصاص یابد و از همین رو درباره میزان تمرکز بر اعتکاف دغدغه داشتند.

وی افزود: از ایشان دعوت کردم که در ایام اعتکاف حضور پیدا کنند و از نزدیک فضای این عبادت و ارتباطی را که میان جوانان، مسجد و برنامه‌های معنوی شکل می‌گیرد، مشاهده کنند. ایشان نیز با این شرط پذیرفتند که اگر پس از حضور در جمع معتکفان همچنان نسبت به شیوه فعالیت ما انتقاد داشته باشند، آن را صریح بیان کنند.

رئیس ستاد مرکزی اعتکاف کشور ادامه داد: پس از حضور ایشان در جمع معتکفان مسجد امام، مشاهده حضور جوانان، مشارکت آنان در نماز جماعت، فضای معنوی مسجد و ارتباط شکل‌گرفته میان شرکت‌کنندگان، نگاه ایشان به ظرفیت اعتکاف تغییر کرد. به گفته تکیه‌ای، حجت‌الاسلام قرائتی پس از این تجربه اعلام کردند که پیش از آن، حقیقت و ظرفیت تربیتی اعتکاف را به‌درستی درک نکرده بودند.

وی این تجربه را نمونه‌ای از کارکرد عمیق اعتکاف دانست و تصریح کرد: اعتکاف، در صورتی که به‌درستی برگزار شود، می‌تواند پشتوانه‌ای برای تقویت واجبات دینی باشد. نباید اعتکاف را در مقابل نماز و سایر واجبات قرار داد؛ بلکه باید ظرفیت آن را برای تقویت ایمان، ایجاد انس با مسجد و تثبیت رفتارهای دینی به کار گرفت.

تکیه‌ای تأکید کرد: کسی که با انگیزه معنوی وارد فضای اعتکاف می‌شود، فرصت پیدا می‌کند در محیطی سرشار از ذکر، دعا، نماز، مناجات و ارتباط با اهل علم و معرفت، زمینه بازنگری در زندگی خود را فراهم کند. این فرصت می‌تواند مقدمه‌ای برای تقویت التزام عملی او به واجبات الهی باشد.

اعتکاف؛ عبادتی جامع با ظرفیت بالای تربیت معنوی

رئیس ستاد مرکزی اعتکاف کشور با اشاره به ویژگی‌های معنوی و تربیتی اعتکاف اظهار کرد: این عبادت، فرصتی برای فاصله گرفتن از دل‌مشغولی‌های روزمره و تمرکز بر ارتباط انسان با خداوند است؛ فرصتی که در آن، فرد می‌تواند با آرامش بیشتری به اصلاح روح و روان، تقویت ایمان و بازسازی ارتباط معنوی خود بپردازد.

وی افزود: در ایام اعتکاف، مجموعه‌ای از برنامه‌های عبادی، اخلاقی، قرآنی، روایی، احکامی و معرفتی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. نماز جماعت، دعا، مناجات، توسل، تضرع و بهره‌گیری از سخنان عالمان دینی، فضایی چندبعدی برای رشد معنوی معتکفان ایجاد می‌کند.

تکیه‌ای با اشاره به دیدگاه بزرگان دینی درباره جایگاه اعتکاف، آن را عبادتی جامع و برخوردار از ظرفیت‌های گسترده برای رشد انسان توصیف کرد و گفت: اعتکاف از این جهت اهمیت دارد که مجموعه‌ای از فرصت‌های عبادی و تربیتی را در یک بازه زمانی مشخص و در محیط مقدس مسجد در اختیار انسان قرار می‌دهد.

وی ادامه داد: در این فضا، افراد با سنین، موقعیت‌های اجتماعی و مسئولیت‌های متفاوت در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و با وجود تفاوت‌های ظاهری، در یک حقیقت مشترک به هم می‌رسند؛ حقیقت بندگی خداوند.

ئیس ستاد مرکزی اعتکاف کشور با تأکید بر نقش فطرت خداجوی انسان بیان کرد: زبان مشترک انسان‌ها در عرصه معنویت، فطرت الهی آنان است. انسان‌ها با هر زبان، رنگ پوست، سن و جایگاه اجتماعی، ظرفیت ارتباط با خداوند را دارند و اعتکاف بستری برای شکوفایی این فطرت و تقویت آرامش ناشی از یاد خداوند است.

وی با اشاره به آیه شریفه «أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» خاطرنشان کرد: یکی از مهم‌ترین آثار عبادت، آرامش قلبی و معنوی است و اعتکاف می‌تواند فرصتی برای تجربه عمیق‌تر این آرامش در زندگی انسان باشد.

پیوند اعتکاف با مسجد؛ زمینه‌ساز ارتباط پایدار جوانان با کانون‌های دینی

تکیه‌ای با اشاره به اهمیت حضور معتکفان در مساجد محله خود، اظهار کرد: یکی از رویکردهای مهم در توسعه اعتکاف، تقویت ارتباط میان افراد و مسجد محل زندگی آنان است؛ ارتباطی که نباید با پایان یافتن سه روز اعتکاف قطع شود.

وی افزود: هنگامی که جوانان و نوجوانان در مسجد محل خود معتکف می‌شوند، فرصت پیدا می‌کنند با امام جماعت، خادمان مسجد و دیگر اعضای جامعه محلی ارتباط برقرار کنند. این آشنایی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری دوستی‌های معنوی و حضور مستمر آنان در برنامه‌های مسجد باشد.

رئیس ستاد مرکزی اعتکاف کشور ادامه داد: یکی از اهداف مهمی که در سیاست‌گذاری‌های اعتکاف مورد توجه قرار گرفته، آن است که افراد پس از پایان اعتکاف نیز با مسجد ارتباط داشته باشند و تجربه معنوی خود را در زندگی روزمره ادامه دهند.

وی تصریح کرد: اگر معتکفان پس از پایان این ایام همچنان به مسجد مراجعه کنند، در برنامه‌های نماز جماعت حضور یابند و ارتباط خود را با امام جماعت و خادمان مسجد حفظ کنند، اعتکاف از یک تجربه کوتاه‌مدت عبادی به عاملی برای تقویت هویت دینی و اجتماعی آنان تبدیل می‌شود.

تکیه‌ای با اشاره به ظرفیت‌های اجتماعی این رویکرد گفت: تقویت پیوند مردم با مسجد، علاوه بر آثار فردی و معنوی، می‌تواند در افزایش همبستگی اجتماعی، تقویت ارتباطات محلی، توسعه فعالیت‌های خیرخواهانه و ارتقای سرمایه اجتماعی جامعه نیز مؤثر باشد.

وی خاطرنشان کرد: مسجدی که بتواند جوانان را جذب کند و ارتباط آنان را پس از برنامه‌های مناسبتی حفظ کند، از ظرفیت بیشتری برای نقش‌آفرینی در عرصه‌های فرهنگی، تربیتی و اجتماعی برخوردار خواهد بود.

رشد اعتکاف در کشور؛ از احیای یک سنت دینی تا شکل‌گیری جریانی فراگیر

رئیس ستاد مرکزی اعتکاف کشور با اشاره به روند گسترش اعتکاف در دهه‌های گذشته، این حرکت را از نمونه‌های قابل‌توجه احیای ظرفیت‌های دینی در جامعه دانست و بر نقش حمایت‌ها و هدایت‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی در توسعه این جریان تأکید کرد.

وی با ارائه آماری از روند افزایش جمعیت معتکفان گفت: بر اساس آمارهای ارائه‌شده در سخنان وی، شمار معتکفان که در سال ۱۳۷۳ حدود ۱۶ هزار و ۵۰۰ نفر بود، در سال ۱۳۸۳ به حدود ۳۰۰ هزار نفر و در سال ۱۳۹۳ به حدود ۶۰۰ هزار نفر رسید.

تکیه‌ای افزود: این روند در سال‌های بعد نیز ادامه پیدا کرد و شمار معتکفان در سال ۱۴۰۳ به حدود یک میلیون و ۵۴۰ هزار نفر رسید. وی همچنین با اشاره به رشد استقبال از اعتکاف، ابراز امیدواری کرد که این جمعیت در سال‌های پیش رو به حدود دو میلیون نفر برسد.

وی تأکید کرد: این ارقام نشان می‌دهد که اعتکاف به‌تدریج از یک برنامه محدود به گروهی از مؤمنان و علاقه‌مندان به عبادت، به جریانی گسترده در میان اقشار مختلف جامعه تبدیل شده است؛ جریانی که به‌ویژه در میان جوانان و نوجوانان از ظرفیت قابل‌توجهی برخوردار است.

رئیس ستاد مرکزی اعتکاف کشور با اشاره به استقبال نسل جوان از این مراسم اظهار کرد: در شرایطی که جذب جوانان به برخی برنامه‌های عبادی، از جمله نماز جماعت، یکی از دغدغه‌های مجموعه‌های فرهنگی است، افزایش استقبال جوانان از اعتکاف، فرصتی ارزشمند برای تقویت ارتباط آنان با مسجد و تعمیق باورهای دینی به شمار می‌رود.

وی ادامه داد: این ظرفیت باید با برنامه‌ریزی دقیق و فراهم کردن امکانات مناسب همراه شود تا حضور پرشمار جوانان صرفاً به افزایش آمار شرکت‌کنندگان محدود نماند و آثار تربیتی آن در زندگی فردی و اجتماعی آنان نیز استمرار پیدا کند.

تکیه‌ای خاطرنشان کرد: افزایش تعداد معتکفان، مسئولیت مجموعه‌های فرهنگی و متولیان اعتکاف را نیز سنگین‌تر می‌کند؛ زیرا هر اندازه دامنه این حرکت گسترده‌تر شود، ضرورت توجه به کیفیت برنامه‌ها، تناسب محتوای ارائه‌شده با نیاز مخاطبان و پشتیبانی از مساجد برگزارکننده نیز افزایش می‌یابد.

تأکید بر ارتقای هم‌زمان کمیت و کیفیت اعتکاف

تکیه‌ای با تأکید بر اینکه توسعه کمی اعتکاف باید با ارتقای کیفیت آن همراه باشد، اظهار کرد: افزایش تعداد مساجد برگزارکننده و شمار شرکت‌کنندگان، زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که برای نیازهای معنوی، معرفتی و تربیتی معتکفان نیز برنامه‌ریزی شده باشد.